در مطالعه رفتارسنجی سازهها یا عوارض طبیعی، مشخص نمودن موقعیت نقاط نشانه از اهمیت ویژهای برخوردار میباشد. این نقاط به نوعی معرف حرکات سازه میباشند لذا باید به نحوی جانمایی و ساخته شوند که در صورت حرکت سازه یا عارضه طبیعی، بتوانند آن حرکت را به درستی نمایش دهند. در همین خصوص لازم است روی تعداد نقاط مورد نیاز، جانمایی آنها و نحوه اتصال آن به سازه بررسی لازم صورت پذیرد که در این متن به این موارد پرداخته شده است.
اگر چه در خصوص سازه هایی همچون سدها بخشنامه های داخلی جهت تعیین تعداد نقاط مورد نیاز وجود دارد (نشریه شماره 644 معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور ابلاغی به شماره 62248/92 مورخ 16/07/1392 با عنوان “راهنماي ارزيابي ايمني و اقدامات اضطراري در سدها و سازههاي وابسته”) لیکن در خصوص موقعیت بهینه آنها اشارهای نشده است. البته در بسیاری از دیگر سازه ها، دستورالعمل خاصی نیز برای این موضوع وجود ندارد.
در عمل طراحان سازه با استفاده از آنالیزهای پایداری، موقعیتهای مورد نیاز برای سنجش را بررسی مینمایند. در این آنالیز مدل هندسی سازه مورد مطالعه به همراه لایه بندی مصالح، مشخصات مکانیکی و … در نرم افزارهای تحلیل اجزاء محدود (FEM: Finite Element Method) تعریف شده سپس با تعریف بارهای وارده، قیود و … در زمانهای مورد نیاز مدل اجرا میگردد. پس از همگرایی مساٌله و رسیدن به حالت تعادل، پارامترهای مختلف، از جمله توزیع تنش در المانها، توزیع کرنش، میزان جابجایی گره ها و … محاسبه میگردد.
پس از آن معمولاً در موقعیتهای بحرانی سازه که شامل نقاط با جابجایی حداکثر میباشد نقاط نشانه تعبیه می گردد بطوریکه پس از ساخت و نصب نقاط نشانه بتوان جابجایی واقعی سازه را اندازهگیری و با مدل مقایسه نمود. البته در اینخصوص تجربه و دانش کارشناس سازه اهمیت فراوانی دارد و ممکن است پیشنهادهای نقاط نشانه صرفاً محدود به این آنالیز نگردد.
در عمل کارشناسان سازه در طراحی سازه ها از ضریب اطمینان استفاده می نمایند که در این صورت، بسیار محتمل است که جابجاییهای واقعی از جابجاییهای مدل کوچکتر باشند. لیکن در صورت مغایرت این موضوع دلایل مختلفی از جمله عدم قطعیتهای طراحی یا مشکلات حین اجرا نیز میتوانند در این عدم همخوانی تاثیرگذار باشند.
نکته بسیار مهم در ساخت نقاط نشانه اتصال درست آنها به سازه میباشد چرا که هرگونه اجرای نامناسب نقاط باعث کشف حرکتهای غیر سازهای و مربوط به خود نقطه میگردد.